Όχι συνέδριο ιδεών, όχι συνέδριο ανανέωσης, όχι συνέδριο εσωτερικού διαλόγου. Ήταν μια σκηνοθετημένη επανεκκίνηση του μηχανισμού Μητσοτάκη ενόψει της επόμενης εκλογικής μάχης.
Η εικόνα των απουσιών και της περιορισμένης πολιτικής ζωντάνιας είναι αποκαλυπτική. Η Νέα Δημοκρατία κάποτε ήταν κόμμα τάσεων, ρευμάτων, κοινωνικών αναφορών, τοπικών μηχανισμών, προσωπικοτήτων με αυτόνομο βάρος. Σήμερα μοιάζει όλο και περισσότερο με κόμμα που έχει μικρύνει γύρω από το Μέγαρο Μαξίμου. Η πολιτική του πολυφωνία έχει απονευρωθεί.
Ο Μητσοτάκης δεν μεγάλωσε τη ΝΔ ως παράταξη. Τη μεγάλωσε εκλογικά για ένα διάστημα, αλλά την μίκρυνε πολιτικά.
Τη μετέτρεψε από κόμμα σε μηχανισμό, από παράταξη σε brand διακυβέρνησης, από συλλογικό πολιτικό οργανισμό σε προσωπική πλατφόρμα εξουσίας. Αυτό φάνηκε και στο συνέδριο: λιγότερη ιδεολογική συζήτηση, περισσότερη επιβεβαίωση αρχηγού· λιγότερη κοινωνία, περισσότεροι καρεκλοκένταυροι· λιγότερη παράταξη, περισσότερο κράτος.
Το κεντρικό σύνθημα περί «Ελλάδας του 2030» προσπαθεί να δώσει βάθος, αλλά δεν αρκεί για να κρύψει το κενό.
Δεν ακούστηκε μια πραγματικά νέα πολιτική πρόταση για τη χώρα. Δεν υπήρξε καθαρό σχέδιο για το παραγωγικό μοντέλο, για την ακρίβεια, για την κοινωνική ανισότητα, για τη θεσμική κρίση, για το πώς θα ζήσει ο μέσος πολίτης καλύτερα και όχι απλώς πώς θα δείχνουν καλύτερα οι δείκτες.
Στην πραγματικότητα, το βασικό μήνυμα δεν ήταν «αυτό είναι το σχέδιό μας για την Ελλάδα».
Ήταν: ο Μητσοτάκης είναι καλύτερος από τους άλλους.
Αυτό είναι και φτωχό και ανεδαφικό ως πολιτική πρόταση. Μπορεί να είναι αποτελεσματικό ως εκλογικό δίλημμα, αλλά δεν είναι όραμα. Το «εμείς ή αυτοί» είναι εργαλείο συσπείρωσης, όχι στρατηγικό σχέδιο χώρας. Και όταν ένα κόμμα που κυβερνά επί χρόνια φτάνει στο σημείο να ζητά νέα εντολή κυρίως επειδή οι αντίπαλοί του είναι ανεπαρκείς, τότε παραδέχεται εμμέσως ότι το δικό του θετικό αφήγημα έχει εξαντληθεί.
Η μεγαλύτερη αδυναμία του συνεδρίου ήταν ακριβώς αυτή: δεν απάντησε στο γιατί η ΝΔ πρέπει να ξανακυβερνήσει, πέρα από το ότι οι άλλοι δεν πείθουν.
Δεν έδωσε μια νέα κοινωνική συμφωνία. Δεν έδειξε ότι κατάλαβε σε βάθος την κόπωση, την οργή και την απόσταση που έχει δημιουργηθεί ανάμεσα στην κυβέρνηση και σε μεγάλα κομμάτια της κοινωνίας.
Αντί για αυτοκριτική, υπήρξε αυτοεπιβεβαίωση. Αντί για άνοιγμα, υπήρξε περιχαράκωση. Αντί για ανανέωση, υπήρξε ανακύκλωση.
Η επίκληση της σταθερότητας είναι πλέον το τελευταίο ισχυρό χαρτί του Μητσοτάκη. Όμως η σταθερότητα, όταν δεν συνοδεύεται από δικαιοσύνη, καταλήγει να ακούγεται σαν προειδοποίηση προς τους πολίτες: μη ρισκάρετε να μας αλλάξετε. Αυτό δεν είναι εμπνευστικό. Είναι αμυντικό. Είναι το αφήγημα μιας εξουσίας που δεν υπόσχεται πια μεγάλη αλλαγή, αλλά φοβίζει με την πιθανότητα της εναλλακτικής.
Ακόμη πιο προβληματικό είναι ότι το συνέδριο παρουσίασε ως δύναμη αυτό που στην πραγματικότητα είναι αδυναμία: την πλήρη πρωθυπουργοκεντρική εξάρτηση. Όλα περνούν μέσα από τον Μητσοτάκη. Η κυβέρνηση, το κόμμα, η στρατηγική, το αφήγημα, η σύγκριση με την αντιπολίτευση. Αυτό μπορεί να λειτουργεί όσο ο αρχηγός παραμένει κυρίαρχος. Όμως δημιουργεί ένα κόμμα χωρίς εσωτερική αυτονομία και χωρίς επόμενη μέρα. Η ΝΔ γίνεται ισχυρή μόνο όσο είναι ισχυρός ο Μητσοτάκης. Και αυτό για μια ιστορική παράταξη είναι θεσμική συρρίκνωση, όχι επιτυχία.
Οι «καρεκλοκένταυροι» που έμειναν να χειροκροτούν δεν αρκούν για να κρύψουν το πρόβλημα.
Ένα κόμμα εξουσίας μπορεί να γεμίσει αίθουσες. Μπορεί να οργανώσει συνέδρια. Μπορεί να παράγει συνθήματα, βίντεο, χειροκροτήματα και τηλεοπτικές εικόνες. Το ερώτημα είναι άλλο: μπορεί ακόμη να παράγει πολιτική; Μπορεί να συγκινήσει πέρα από τους ήδη πεισμένους; Μπορεί να ξαναμιλήσει σε όσους το ψήφισαν και σήμερα αισθάνονται ότι απλώς τους ζητείται να μην έχουν απαιτήσεις;
Η σκληρή ουσία είναι ότι το συνέδριο έδειξε μια ΝΔ οργανωμένη αλλά κουρασμένη, πειθαρχημένη αλλά στενεμένη, ισχυρή στην επιφάνεια αλλά πολιτικά άδεια από νέο περιεχόμενο. Η παράταξη που κάποτε διεκδικούσε να εκφράσει ένα ευρύ κοινωνικό μπλοκ μοιάζει σήμερα να αρκείται στη διαχείριση της εξουσίας και στην επίκληση της ανεπάρκειας των αντιπάλων της.
Το συμπέρασμα είναι: το συνέδριο της ΝΔ δεν παρουσίασε πρόταση για την Ελλάδα του 2030.
Παρουσίασε μια μικρότερη Νέα Δημοκρατία, φτιαγμένη γύρω από έναν αρχηγό, έναν μηχανισμό και ένα βασικό επιχείρημα: ότι οι άλλοι είναι χειρότεροι.
Για ένα κόμμα που θέλει να εμφανίζεται ως φυσική δύναμη διακυβέρνησης, αυτό δεν είναι ένδειξη αυτοπεποίθησης.
Είναι ένδειξη πολιτικής άμυνας. Ένδειξη ότι το κυβερνητικό τέλος έρχεται.
